Αμβλυωπία

Η αμβλυωπία, που ονομάζεται επίσης τεμπέλικο μάτι, είναι μια διαταραχή της όρασης στην οποία ο εγκέφαλος αποτυγχάνει να επεξεργαστεί τις εισόδους από το ένα μάτι και με την πάροδο του χρόνου ευνοεί το άλλο μάτι.

Καταλήγει σε μειωμένη όραση στο ένα μάτι. Η αμβλυωπία είναι η πιο κοινή αιτία μειωμένης όρασης σε ένα μόνο μάτι μεταξύ παιδιών και νεαρών ενηλίκων. 

Αιτία

Η αιτία της αμβλυωπίας μπορεί να είναι οποιαδήποτε κατάσταση που επηρεάζει την εστίαση κατά τη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας. Αυτό μπορεί να συμβεί από την ύπαρξη διαθλαστικού προβλήματος ή από θόλωση του φακού ενός ματιού. Η αμβλυωπία μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί, επομένως συνιστάται ο έλεγχος της όρασης για όλα τα παιδιά ηλικίας από 4 έως 5 ετών. 

Η έγκαιρη ανίχνευση βελτιώνει την επιτυχία της θεραπείας. Τα γυαλιά μπορεί να είναι απαραίτητη θεραπεία για ορισμένα παιδιά. Εάν αυτό δεν είναι αρκετό, χρησιμοποιούνται θεραπείες που ενθαρρύνουν ή αναγκάζουν το παιδί να χρησιμοποιήσει το ασθενέστερο μάτι. Αυτό γίνεται είτε χρησιμοποιώντας κάλυμμα είτε βάζοντας ατροπίνη στο πιο δυνατό μάτι. Χωρίς θεραπεία, η αμβλυωπία συνήθως παραμένει. Η θεραπεία στην ενήλικη ζωή είναι συνήθως πολύ λιγότερο αποτελεσματική. 

Η αμβλυωπία ξεκινά από την παιδική ηλικία. Σε ενήλικες, η διαταραχή εκτιμάται ότι επηρεάζει το 1-5% του πληθυσμού. Ενώ η θεραπεία βελτιώνει την όραση, κάποιες φορές δεν την επαναφέρει στο φυσιολογικό στο προσβεβλημένο μάτι. Η κατάσταση αυτή, μπορεί να κάνει τους ανθρώπους ακατάλληλους για κάποια επαγγέλματα, π.χ. πιλότοι.

Σημάδια και συμπτώματα

Πολλοί άνθρωποι με αμβλυωπία, ειδικά εκείνοι που έχουν μόνο ήπια μορφή, δεν γνωρίζουν ότι έχουν την κατάσταση μέχρι να φτάσουν σε μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς η όραση στο ισχυρότερο μάτι τους είναι φυσιολογική. Τα άτομα με αμβλυωπία μπορεί να έχουν πρόβλημα στην στερεοσκοπική όραση, καθώς απαιτεί και τα δύο μάτια. Επιπλέον, μπορεί να έχουν, στο προσβεβλημένο μάτι, κακή αναγνώριση μοτίβου, κακή οπτική οξύτητα και χαμηλή ευαισθησία στην αντίθεση και την κίνηση.

Η αντίληψη του βάθους, από μονοφθαλμικές ενδείξεις όπως το μέγεθος, η προοπτική και η παράλλαξη κίνησης παραμένει φυσιολογική.

Διάγνωση

Η αμβλυωπία διαγιγνώσκεται αναγνωρίζοντας χαμηλή οπτική οξύτητα σε ένα ή και στα δύο μάτια, σε αναλογία με τη δομική μορφή του οφθαλμού και αποκλείοντας άλλες οπτικές διαταραχές ως αιτίες για τη μειωμένη οπτική οξύτητα. Μπορεί να οριστεί ως μια διαοφθάλμια διαφορά δύο γραμμών ή περισσότερο στην όραση όταν οι οπτικές οξύτητες διορθώνονται στο μέγιστο. Στα μικρά παιδιά, η οπτική οξύτητα είναι δύσκολο να μετρηθεί και μπορεί να εκτιμηθεί παρατηρώντας τις αντιδράσεις του ασθενούς όταν ένα μάτι καλύπτεται, συμπεριλαμβανομένης της παρατήρησης της ικανότητας του ασθενούς να παρακολουθεί αντικείμενα με ένα μάτι.

Η διάγνωση και η θεραπεία της αμβλυωπίας είναι απαραίτητη να γίνει το συντομότερο δυνατόν για να ελαχιστοποιηθεί η απώλεια όρασης. Συνιστάται ο έλεγχος για αμβλυωπία σε όλα τα άτομα ηλικίας τριών έως πέντε ετών.

Θεραπεία

Η θεραπεία του στραβισμού ή της ανισομετρικής αμβλυωπίας συνίσταται στη διόρθωση του οπτικού ελλείμματος και συχνά αναγκάζοντας τη χρήση του αμβλυωπικού οφθαλμού, καλύπτοντας το καλό μάτι, ή ενσταλάσσοντας ατροπίνη στο καλό μάτι.